Hoe groot mag een woning in de tuin worden zonder vergunning? Het antwoord hangt af van drie dingen: hoe groot uw achtererf is, wat er al op staat en of uw huis in dorp of stad staat of in het buitengebied. Tabellen kunnen dat laten zien, maar uw eigen situatie staat er zelden precies in. Daarom rekent u het hieronder zelf uit.
Ruimte voor de woning
- Staat er al
- Ruimte voor de woning
Er staat al meer dan de staffel toestaat.
Tip: haalt u een schuur of garage weg, dan komt die ruimte vrij.
Bekijk de berekening
| 50% over de eerste 100 m² () | |
| 20% over 100 tot 300 m² () | |
| 10% over alles boven 300 m² () | |
| Bijgebouwen samen, maximaal 150 m² | |
| Staat er al | |
| Ruimte voor de woning |
In het buitengebied komt de verplaatsbare woning (tot 100 m²) hier los bij.
Gratis getoetst aan de regels van uw gemeente.
Daarnaast geldt
- Achter het huis. Alleen in het achtererfgebied.
- Hoogte. Maximaal 5 meter; verder dan 4 meter van het huis strengere eisen aan hoogte en dak.
- Gelijkvloers. Wonen en slapen op de begane grond.
- Bouweisen. Vergunningvrij is niet regelvrij; onze woningen voldoen altijd aan het Bbl.
- Bij uw huishouden. Niet los te verhuren of te verkopen.
- Uitzonderingen. Monumenten, beschermde dorpsgezichten, veiligheidszones en eigen gemeenteregels.
Indicatie, geen toezegging. Op basis van het omgevingsplan (bruidsschat) en het ontwerpbesluit bij de Raad van State (juli 2026), verwacht per 1 januari 2027; het definitieve besluit kan afwijken.
Zo werkt de berekening
Een mantelzorg- of familiewoning in de tuin is juridisch een bijgebouw, net als een schuur, garage of aanbouw. Ze delen samen één budget aan vierkante meters. Dat budget hangt af van uw bebouwingsgebied: de grond achter de voorkant van uw huis, plus de grond onder latere aanbouwen.
In dorp of stad geldt een staffel, vergelijkbaar met belastingschijven: de helft van de eerste 100 m², een vijfde van het deel tot 300 m² en een tiende van alles daarboven, tot maximaal 150 m² aan bijgebouwen. Wat er al staat gaat eraf; de rest is ruimte voor de woning.
In het buitengebied geldt een eigen regel. Daar mag een woning tot 100 m², mits die in zijn geheel of in delen verplaatsbaar is. Die 100 m² staat los van uw schuren en garages.
Nu en vanaf 2027
Op dit moment is alleen een mantelzorgwoning vergunningvrij; de regels staan in het omgevingsplan van uw gemeente. Met het nieuwe besluit, dat naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat, geldt dezelfde ruimte ook voor een familiewoning voor uw ouders of kinderen, zonder zorgvraag.1 Wat er precies verandert, leest u in ons bericht over de stand van het besluit.
U leest op andere plekken soms dat het maximum straks 100 m² wordt in plaats van 150 m². Dat stond in de eerste versie van het besluit.2 In de versie die nu bij de Raad van State ligt, staat weer de bekende staffel tot 150 m².1 Pas als het besluit in het Staatsblad staat, is het definitief; wij werken de rekenhulp dan direct bij.
Twijfelt u over uw situatie?
Of uw huis binnen of buiten de bebouwde kom ligt, gaat om de feitelijke situatie en niet alleen om de plaatsnaamborden.3 En hoe groot uw bebouwingsgebied precies is, hangt af van de vorm van uw kavel en de ligging van uw huis. Met de kaveltoets bekijkt u uw kavel op de kaart, en een adviseur rekent het voor uw adres gratis na. Wilt u daarna weten welke woning past? In de configurator stelt u hem zelf samen.
Bronnen 3
Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting, versie Raad van State van 8 juli 2026, nota van toelichting bij artikel 2.30b Bbl. ↩︎ ↩︎
Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting, consultatieversie, artikel 2.30c. ↩︎
