De Wet versterking regie volkshuisvesting is op 1 juli 2026 in werking getreden.1 De concrete regels die een mantelzorg- of familiewoning op het eigen erf vergunningvrij maken, staan echter in een apart besluit: een wijziging van onder meer het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dat ontwerpbesluit ligt sinds 13 juli 2026 voor advies bij de Raad van State, met 1 januari 2027 als beoogde ingangsdatum.2 In ons eerdere artikel legden we uit wat er inhoudelijk gaat veranderen; hieronder de stand van zaken van dit moment.
Wat er nu vastligt, en wat nog niet
De hoofdlijn is bekend: op het achtererf moet een woning kunnen komen voor eerstegraads familie van de bewoner, zonder mantelzorgverklaring en zonder meldingsplicht.2 Maar zolang de Raad van State nog adviseert en het besluit niet in het Staatsblad staat, zijn details zoals de exacte voorwaarden niet definitief. Tot die tijd geldt de huidige regeling: vergunningvrij plaatsen kan alleen bij een aantoonbare mantelzorgbehoefte, en voor een familiewoning zonder zorgvraag beslist uw gemeente.
Vergunningvrij is niet regelvrij
Belangrijk om te weten: ook als de vergunningplicht straks vervalt, blijven de bouwtechnische regels van het Bbl gewoon gelden.3 De woning moet dus voldoen aan dezelfde eisen voor onder meer constructie, isolatie en veiligheid als nu. Voor u als klant verandert daaraan niets: onze woningen voldoen daar vanzelfsprekend aan, vergunning of niet. Houd er verder rekening mee dat zo’n woning bedoeld is en blijft voor uw familie: een bijgebouw dat vergunningvrij als familiewoning is geplaatst, is niet bedoeld om los te verhuren of te verkopen als het familielid er niet meer woont.3
Gemeenten lopen al vooruit
Intussen zit de praktijk niet stil. Steeds meer gemeenten verruimen hun eigen beleid vooruitlopend op de landelijke regels; zo besloot bijvoorbeeld de gemeente Gilze en Rijen onlangs om meer ruimte te bieden voor familiewoningen.4 Eerder zagen we dat al in onder meer Amersfoort , Borger-Odoorn , Overbetuwe en Dalfsen . De verschillen per gemeente blijven tot 2027 dus groot; wij houden ze bij op onze pagina beleid per gemeente .
Wat kunt u nu al doen?
Wacht u op de nieuwe regels, dan hoeft u niet stil te zitten:
- Check het beleid van uw gemeente. Mogelijk kan uw plan nu al, zeker bij een mantelzorgsituatie of in een gemeente die vooruitloopt. Kijk op beleid per gemeente of vraag ons om mee te kijken.
- Toets uw kavel. De ruimte op het achtererf en de bereikbaarheid voor plaatsing veranderen niet met de wet. Onze kaveltoets geeft een eerste beeld.
- Begin alvast met het ontwerp. In onze configurator stelt u de woning samen en bekijkt u hem in 3D. Staat het besluit straks in het Staatsblad, dan bent u klaar om door te pakken.
Wilt u weten wat er in uw situatie nu al mogelijk is, of wilt u voorsorteren op 2027? Wij denken vrijblijvend met u mee .
Bronnen 4
Rijksoverheid, Wet Versterking regie volkshuisvesting van kracht vanaf 1 juli , 23 juni 2026. ↩︎
PONT | Omgeving, Vergunningvrije mantelzorg- en familiewoningen in het Bbl ; zie ook Volkshuisvesting Nederland (BZK), Kortere procedures . ↩︎ ↩︎
Schulinck, Nieuwe regels omgevingsplanvergunningvrij bouwen: familiewoning en mantelzorg . ↩︎ ↩︎
Omroep Brabant, Meer mogelijkheden voor familiewoningen in Gilze en Rijen . ↩︎
